ذخایر انقلاب (عشایر)

ذخایر انقلاب (عشایر)

اسکان عشایر کوچنده: اهداف، عملکرد و نتایج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی مستقل

نویسنده
کارشناس ارشد مدیریت دولتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
علیرغم وجود مخالفان و موافقان زیاد طرح اسکان جامعۀ عشایری، این جامعه، همانند جوامع شهری و روستایی، برای ارتقاء و بهبود سطح زندگی و برخورداری و بهره مندی از منابع و ظرفیت های موجود، می بایست، از برنامه های توسعه بهره مند شوند. مناطق عشایری دارای ظرفیت هایی برای توسعه، افزایش تولید و اشتغال هستند، امّا، خود عشایر، به دلیل کمبود توان فنی و مالی، امکان بهره برداری از آنها را ندارند. از طرف دیگر، به دلیل افزایش جمعیت عشایر و محدودیت ظرفیت مراتع مورد بهره برداری، امکان اشتغال افراد اضافه شده به دامداری در مرتع به روش کوچندگی وجود ندارد. در این شرایط، عشایرِ اضافه شده یا باید راهی شهرها شده و از جامعۀ تولیدکننده حذف شوند یا باید تغییر شیوۀ معیشت داده و اشتغال و منابع درآمدی غیر از دامداری مبتنی و متّکی به مرتع را در قلمرو زیست خود برگزیند و با یکجانشینی همراه با برخورداری از شاخص های توسعه مولّد باقی بماند. روش پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی بوده که از طریق بررسی منابع موجود، به صورت کتابخانه ای و مصاحبه با دست اندرکاران و بهره گیری از تجربۀ زیستۀ اجرایی-مدیریتی نگارنده انجام شده است. یافته ها مشخص ساخت، اسکان مدیریت شده در جامعۀ عشایری به دو مقطعِ قبل از پیروزی انقلاب اسلامی (مقطع اول: از سال ۱۳۱۲ با هدف مهار قدرت عشایر و به اجبار) و به بعد از پیروزی انقلاب اسلامی (مقطع دوم: از سال 1357 با هدف تکریم و ارایه خدمات به عشایر و بسط عدالت براساس خواست و با مشارکت عشایر) قابل تفکیک و تقسیم است. در نهایت، بر اساس یافته ها، پیشنهادات جهت بهره برداری مخاطبان علمی-اجرایی این حوزه ارائه گردید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

امان­ الهی بهاروند، سکندر. (۱۳۶۷). کوچ­نشینی در ایران، تهران: موسسه انتشارات آگاه.
رضایی، پژمان. (1396). بررسی جایگاه جامعۀ عشایری در برنامه ­های توسعۀ پنج­سالۀ اقتصادی و اجتماعی کشور. ذخایر انقلاب، 2(۵۸)، 31-44. https://www.jzepn.ir/article_207934.html
ریاحی، وحید و کریمی، خدیجه. (1396).  پیامدهای اقتصادی طرح­ های اسکان بر جوامع عشایری (مطالعۀ موردی شهرک میلاد در دشت شیبلوی استان آذربایجان غربی). ذخایر انقلاب، 2(۵۸)، ۹۵-۱۱2.
سازمان امور عشایر ایران. (۱۳۸۴). سند برنامۀ راهبردی ساماندهی و توانمندسازی عشایر کوچنده در افق (1404) (گزارش منتشرنشده)، تهران: دفتر مطالعات جامع عشایر - سازمان امور عشایر ایران.
سازمان امور عشایر ایران. (۱۳۹۲). مطالعات ارزیابی اسکان عشایر (گزارش منتشرنشده)، تهران: دفتر مطالعات جامع عشایر - سازمان امور عشایر ایران.
صالحی، اصغر. (1384) ارزشیابی اثرات اقتصادی-اجتماعی طرح­های ساماندهی عشایر در کانون­ های گل­ افشان و چشمه ­رحمان اصفهان. مجموعه مقالات ساماندهی جامعه عشایر ایران، تهران: نقش بیان با همکاری سازمان امور عشایر ایران.