ذخایر انقلاب (عشایر)

ذخایر انقلاب (عشایر)

بررسی نقش گیاهان دارویی در اشتغال و کارآفرینی جوامع عشایری

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان
1 دکتری گیاهان داروئی و معطّر و مسئول میز تخصصی گیاهان دارویی سازمان امور عشایر ایران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی مرتع، دانشگاه تربیت مدرس و رئیس گروه مرتع سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، تهران، ایران.
3 دانشیار اکوفیزیولوژی گیاهان دارویی دانشگاه شاهد و رئیس مرکز گیاهان دارویی دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
چکیده
امروزه، کارآفرینی به عنوان یک راهبرد در توسعه، شکوفایی و رشد جوامع انسانی به جایگزینی بی ­بدیل تبدیل شده است. توسعۀ کارآفرینی در هر جامعه، با ارتقاء کیفیت وضعیت اقتصادی و اجتماعی آن جامعه همراه خواهد بود. در مناطق عشایری، با توجه به ظرفیت ­ها و قابلیت­ های موجود، می­ توان برای رشد و توسعۀ کارآفرینی، فعالیت ­هایی انجام داد که یکی از آن­ها، کشت و جمع ­آوری گیاهان دارویی می ­باشد. مناطق عشایری، خاستگاه و رویشگاه گیاهان دارویی کشور هستند و امکان تولید بخش عمده­ای از گیاهان دارویی در این مناطق وجود دارد. تولید و پرورش گیاهان دارویی توسط جامعۀ عشایری، منجر به ایجاد ارزش افزوده برای آنها خواهد شد و می‌توان از این ظرفیت در جهت بهبود معیشت و وضعیت زندگی عشایر استفاده نمود. در همین راستا، در پژوهش حاضر که به صورت مروری انجام شده، به نقش و جایگاه گیاهان دارویی در اشتغال­زایی و کارآفرینی جامعۀ عشایری پرداخته شده است. انجام این پژوهش می­ تواند توجه مسئولین و برنامه ­ریزان را به این حوزه در جهت کارآفرینی جامعۀ عشایری و بهبود معیشت و وضعیت اقتصادی آن­ها فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها

انصاری، حسین؛ شریفان، حسین. و داوری، کامران. (1390). آبیاری عمومی، مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی.
آل­ ابراهیم­ دهکردی، الهه. و آزاده ­قهفرخی، سیده زهره. (1400).تغییر الگوی کشت گیاهان دارویی، راهکاری برای رسیدن به توسعۀ پایدار و بهره ­برداری بهینه در مناطق خشک و نیمه ­خشک. مطالعات محیط­ زیست، منابع طبیعی و توسعۀ پایدار، 5(1)، 53-64
تبریزی، لیلا. و کوچکی، علیرضا. (1394). گیاهان دارویی؛ بو­م ­شناسی، تولید و بهره ­برداری، تهران: دانشگاه تهران.
جهان، محسن. و نصیر­ی­ محلاتی، مهدی. (1391). حاصلخیزی خاک و کودهای بیولوژیک (رهیافتی اگرواکولوژیک). مشهد: دانشگاه فردوسی.
داوازده ­امامی، سعید. (1382). کاربرد گیاهان دارویی. اصفهان: نصوح.
شوالیه، آندرو. (1383). دایره المعارف گیاهی بی­تا. تهران: وصال.
صالحی ­ساردویی، علی؛ خلیلی، حلیمه. و فلاح­ایمانی، افشار. (1400). مهمترین گیاهان دارویی ارزآور ایران. هشتمین کنفرانس بین ­المللی علوم صنایع غذایی، کشاورزی ارگانیک و امنیت غذایی، سازمان بین ­المللی مطالعات دانشگاهی، مهرماه 1400.
سرخی­لله ­لو، فرشاد و خداداده، سمیّه. (1390). چالش ­ها و راهکارهای توسعه کشت و تجاری ­سازی گیاهان دارویی. همایش ملی اشتغال دانش­آموختگان بخش کشاورزی و منابع طبیعی، تهران، دانشگاه تربیت مدرس، آذرماه 1390.
شعبانی، سعید؛ احمدی، اکرم. و زوار، سپیده. (1393). وضعیت داروهای گیاهی در بازار جهانی و ایران. اولین همایش ملی چالش ­های فراروی تکمیل زنجیره ارزش گیاهان دارویی و معطّر. آذربایجان غربی، ارومیه، بهمن 1399.
شهریاری، سهیلا؛ عزیزی، مجید؛ آرویی، حسین. و انصاری، حسین. (1392). اثر رژیم­ های مختلف آبیاری و انواع خاکپوش بر خصوصیات رویشی و میزان اسانس نعنا فلفلی (Mentha piperita L.). تحقیقات گیاهان دارویی و معطّر ایران، 29(3)، 268-285.
علیزاده، محمدعلی. و محمودی، ابراهیم. (1392). جایگاه و اهمیت اقتصادی گیاهان دارویی در ایران و جهان. نخستین همایش ملی گیاهان دارویی معطّر و ادویه­ای، گنبد کاووس، دانشگاه گنبد کاووس، اردیبهشت 1395.
قاسمی، زینب. و معصومی­اصل، اسد. (1392). اهمیت و تاثیر محرک­ها (الیسیتورها) در تولید متابولیت­های ثانویه گیاهان دارویی. اولین همایش ملی گیاهان دارویی و کشاورزی پایدار، همدان، انجمن ارزیابان محیط­زیست هگمتانه. مهر 1392.
کافی، محمد؛ برزوئی، اعظم؛ صالحی، معصومه؛ کمدی، علی؛ معصومی، علی. و نباتی، جعفر. (1393). فیزیولوژی تنش­ های محیطی در گیاهان. مشهد: جهاد دانشگاهی.
مرادی، مهران؛ نادری ­بروجردی، غلامرضا؛ چنگیزی، مهدی؛ خاقانی، شهاب؛ نبئی، سیدمهدی. و حسن­ پور، سعید. (1389). بررسی میزان استفاده از نیروی کار در زراعت گیاهان دارویی. همایش ملی گیاهان دارویی. ساری، پژوهشکده برنج و مرکبات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.
مظفریان، ولی ­الله. (1384). شناخت گیاهان دارویی و مسائل آن. همایش ملی توسعه پایدار گیاهان دارویی، مشهد مقدس، سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی، مرداد 1384.
سازمان جنگل­ها، مراتع و آبخیزداری کشور. (1393). ویژه ­نامه منابع طبیعی، دیروز، امروز، فردا. تهران: وزارت جهاد کشاورزی، سازمان جنگل­ها، مراتع و آبخیزداری کشور.
Afrakhteh, H., Hajipour, M. & Gurzin, M. (2013). The situation of agricultural development in Iran. Journal of Macro Strategy and Policy, 1(1), 62-43.
Parsa, M. (2016). Investigation of economic value of medicinal and industrial plants of rangelands. The first scientific congress of development and promotion of agricultural sciences, natural resources and environment of Iran, Tehran.
Sefidkon, F. (2021). National approach to make a transformation in the economic value of medicinal plants. Iranian Nature Journal. 6(1), 135