سازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353220241221Persian Cover and Initial Pagesجلد و صفحات آغازین239728FAJournal Articlehttps://www.jzepn.ir/article_239728_228494a8ff61da92038a97a81a49ff5b.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353220241221Director-in-Charge Lectureسخن مدیرمسئول239729FAJournal Articlehttps://www.jzepn.ir/article_239729_2e56cacc4b939c031fae0db9986d5b3d.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353220241221Assessment of the Environmental Impacts of Implementing a Settlement Scheme on the Nomads’ Quality of Life in Khaf Countyارزیابی اثرات زیست محیطی اجرای طرح اسکان بر کیفیت زندگی عشایر شهرستان خواف52322252110.22034/jzepn.2025.508427.1015FAمحمدحسینجعفریدکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی و مدیرکل امور عشایر استان خراسان رضوی، مشهد، ایران.0009-0006-1037-6441Journal Article20250223<span style="font-size: 11.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; background: white; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">One of the important topics consistently discussed in recent decades is the organization of nomads in the country, which has various economic, social, and environmental objectives. The organization and settlement of nomads entail many positive and negative consequences, including environmental impacts. The present study aims to assess the environmental impacts of implementing the settlement plan on the quality of life of nomads in Khaf County across four nomadic centers: Chahzoul, Bonyabad, Nahour, and Deh-Khatib, using a descriptive method. Data were collected through library and field methods. The statistical population included all 779 nomadic households residing in the four centers. The sample size was determined using Cochran's formula, and households were selected through simple random sampling. Furthermore, SPSS software and the VIKOR multi-criteria decision-making model were used to analyze the findings. Examining the environmental impacts of implementing the settlement plans showed that the level of main factors affecting the nomads' quality of life in the development centers is moderate. Also, the prioritization results from the VIKOR model indicated that the implementation of settlement plans in the Nahour development center (<em>Qi</em>= 0.0178) and in the Chahzoul development center (<em>Qi</em>= 0.791) had the highest and lowest impact, respectively, on all environmental dimensions of the nomads' quality of life. Finally, practical recommendations derived from the research results were presented for the use of decision-makers and decision-takers in this field.</span>یکی از مباحث مهمی که همواره در دهههای اخیر مطرح بوده، ساماندهی عشایر در کشور است که دارای اهداف مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی است. ساماندهی و اسکان عشایر، پیامدهای مثبت و منفی بسیاری دارد که میتوان به اثرات زیست محیطی اشاره کرد. هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی اثرات زیستمحیطی اجرای طرح اسکان بر کیفیت زندگی عشایر شهرستان خواف در چهار کانون عشایری چاه زول، بنیاباد، نهور و ده خطیب، با استفاده از روش توصیفی است. در گردآوری اطلاعات از روش کتابخانهای و میدانی استفاده شد. جامعۀ آماری پژوهش، تمامی 779 خانوار عشایری ساکن در چهار کانون بودند. برای تعیین حجم نمونه، از فرمول کوکران و برای انتخاب خانوارها از روش نمونهگیری تصادفی ساده استفاده شد. همچنین، برای تحلیل یافتهها، از نرمافزار SPSS و مدل تصمیمگیری چندمعیاره ویکور استفاده شد. بررسی اثرات زیست محیطی اجرای طرحهای اسکان، نشان داد میزان عوامل اصلی تأثیرگذار بر کیفیت زندگی عشایر در کانونهای توسعه در حد متوسط است. همچنین نتایج اولویتبندی با مدل ویکور نشان داد، اجرای طرحهای اسکان، در کانون توسعۀ نهور با مقدار (0/0178 = Qi) و در کانون توسعۀ چاه زول با مقدار (0/791 = Qi) به ترتیب، بیشترین و کمترین اثرگذاری را بر تمام ابعاد زیست محیطی کیفیت زندگی عشایر داشته است. در انتها، پیشنهادات کاربردی منتج از نتایج پژوهش، جهت بهره برداری تصمیم سازان و تصمیم گیران این حوزه ارائه گردید.https://www.jzepn.ir/article_222521_6f15ac7a42bf7cd03a43382a12832123.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353220241221Settlement of Nomadic Tribes: Goals, Performances and Resultsاسکان عشایر کوچنده: اهداف، عملکرد و نتایج254022210110.22034/jzepn.2025.518637.1018FAمیرولیصفرزاده واحدکارشناس ارشد مدیریت دولتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.Journal Article20250423<span style="font-size: 11.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; background: white; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Despite numerous opponents and proponents of the plan for settling the nomadic community, this community, like urban and rural communities, must benefit from development programs in order to elevate and improve their living standards and to enjoy and utilize existing resources and capacities. Nomadic areas possess capacities for development, increased production, and employment; however, the nomads themselves, due to a lack of technical and financial capability, are unable to exploit them. On the other hand, due to the increase in the nomadic population and the limited capacity of the utilized pastures, it is not possible to employ the added individuals in pastoral livestock farming through nomadism. Under these circumstances, the surplus nomads must either migrate to cities and be removed from the productive community, or they must change their livelihood method and choose occupations and income sources other than pasture-based livestock farming within their living territory, and through sedentarization, remain while benefiting from productive development indicators. The research method of this study was descriptive-analytical, carried out by examining existing sources through library research and interviews with stakeholders, and by utilizing the author's lived executive-management experience. The findings revealed that managed settlement in the nomadic community can be distinguished and divided into two periods: before the victory of the Islamic Revolution (the first period: from 1933, with the aim of subduing the power of the nomads and by force) and after the victory of the Islamic Revolution (the second period: from 1978, with the aim of respecting and providing services to the nomads and expanding justice based on their will and with their participation). Finally, based on the findings, suggestions were presented for the use of the scientific-executive audience in this field.</span>علیرغم وجود مخالفان و موافقان زیاد طرح اسکان جامعۀ عشایری، این جامعه، همانند جوامع شهری و روستایی، برای ارتقاء و بهبود سطح زندگی و برخورداری و بهره مندی از منابع و ظرفیت های موجود، می بایست، از برنامه های توسعه بهره مند شوند. مناطق عشایری دارای ظرفیت هایی برای توسعه، افزایش تولید و اشتغال هستند، امّا، خود عشایر، به دلیل کمبود توان فنی و مالی، امکان بهره برداری از آنها را ندارند. از طرف دیگر، به دلیل افزایش جمعیت عشایر و محدودیت ظرفیت مراتع مورد بهره برداری، امکان اشتغال افراد اضافه شده به دامداری در مرتع به روش کوچندگی وجود ندارد. در این شرایط، عشایرِ اضافه شده یا باید راهی شهرها شده و از جامعۀ تولیدکننده حذف شوند یا باید تغییر شیوۀ معیشت داده و اشتغال و منابع درآمدی غیر از دامداری مبتنی و متّکی به مرتع را در قلمرو زیست خود برگزیند و با یکجانشینی همراه با برخورداری از شاخص های توسعه مولّد باقی بماند. روش پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی بوده که از طریق بررسی منابع موجود، به صورت کتابخانه ای و مصاحبه با دست اندرکاران و بهره گیری از تجربۀ زیستۀ اجرایی-مدیریتی نگارنده انجام شده است. یافته ها مشخص ساخت، اسکان مدیریت شده در جامعۀ عشایری به دو مقطعِ قبل از پیروزی انقلاب اسلامی (مقطع اول: از سال ۱۳۱۲ با هدف مهار قدرت عشایر و به اجبار) و به بعد از پیروزی انقلاب اسلامی (مقطع دوم: از سال 1357 با هدف تکریم و ارایه خدمات به عشایر و بسط عدالت براساس خواست و با مشارکت عشایر) قابل تفکیک و تقسیم است. در نهایت، بر اساس یافته ها، پیشنهادات جهت بهره برداری مخاطبان علمی-اجرایی این حوزه ارائه گردید.https://www.jzepn.ir/article_222101_8f5d8f0f02c43ace28c6115ba2a634d2.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353220241221The Traditional Livestock Trading System among Nomadic Tribes and Pastoralists of Semnan Provinceنظام سنتی فروش دام در ایلات و عشایر کوچندۀ استان سمنان415321430310.22034/jzepn.2025.500914.1011FAعلیرضاشاه حسینیپژوهشگر حوزۀ فرهنگ و دانش بومی و دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.Journal Article20250119<span style="font-size: 11.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; background: white; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">This article investigates the traditional practice of livestock trading, known as Chubdari among the nomadic and transhumant tribes of Semnan Province. The study's primary objective is to document and analyze a portion of the indigenous knowledge and techniques associated with this traditional occupation, which has historically played a vital role in the economic exchanges of the region's nomadic population. This research was conducted using a descriptive-analytical method and using field observations, in-depth interviews with 14 elderly chubdars (livestock traders), pastoralists, and shepherds, and library studies. The findings reveal that this traditional livestock trading system, which was managed by highly experienced and skilled individuals, encompassed a set of complex techniques that have been largely overlooked by researchers in the fields of nomadic studies and pastoralism. This is significant, as there is a notable scarcity of information on this important occupation in the existing body of research on Iran's nomadic tribes. Over the past century, this traditional mode of commerce has been profoundly impacted by modernization. The introduction of vehicles, the expansion of road networks in pastoral territories, and the proliferation of communication technologies—particularly mobile phones over the last three decades and the subsequent rise of virtual spaces—have fundamentally altered these traditional practices. Consequently, many of the complex economic and social relationships that once existed between Chubdars and pastoralists have been eroded.</span>در مقالۀ حاضر، پیشۀ سنتی فروش دام در ایلات و عشایر کوچندۀ استان سمنان، موسوم به چوبداری یا چوداری یا گوشتی خرین (خرید و فروش دام) مورد مطالعه قرار گرفته است. هدف پژوهش آن است که بخشی از فنون و دانش بومی این پیشۀ سنتی که نقش مهمی در مبادلات اقتصادی عشایر منطقه داشته را بررسی نماید. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و استفاده از مشاهدات میدانی، مصاحبه های عمیق با 14 نفر از چوبداران کهنسال، دامداران و شبانان و مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. یافته ها نشان داد که نظام سنتی فروش دام در ایلات و عشایر کوچندۀ استان سمنان که توسط افراد خبره و کارآزموده هدایت و راهبری می شده، فنون پیچیده ای داشت که کمتر مورد توجه پژوهشگران مسائل عشایری و دامداری-دامپروری قرار گرفته است. اطلاعات اندکی دربارۀ این پیشۀ مهم در مطالعات پژوهشگران ایلات و عشایر کشور وجود دارد و در طول یکصد سال گذشته، با ورود وسایل نقلیه، گسترش راه های ارتباطی در مناطق عشایرنشین و توسعۀ ارتباطات، به ویژه تلفن همراه در سه دهۀ اخیر و ظهور فضای مجازی، شیوۀ معاملات سنتی، به شدت تحت تأثیر قرار گرفته و بسیاری از مناسبات اقتصادی و اجتماعی بین چوبداران و دامداران از بین رفته است.https://www.jzepn.ir/article_214303_8049105beab5979651a3dd4d1b2db7e2.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353220241221A Monograph of Iman-lu Tribe of Qashqai’s Nomadsتکنگاری عشایر قشقایی تیرۀ ایمان لو557021908210.22034/jzepn.2025.507976.1013FAاکرمحمیدیاناستادیار پژوهشی بخش تحقیقات اقتصادی اجتماعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان اصفهان، اصفهان، ایران.0000-0003-2678-6972احمدموذنیاستادیار پژوهشی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویجی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان اصفهان، اصفهان، ایران.ایرجدهقانکارشناس ارشد مطالعات اجتماعی و کارشناس اداره کل امور عشایر استان اصفهان، اصفهان، ایران.Journal Article20250221<span style="font-size: 10.5pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; background: white; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">The present study is a description of the Iman-lu tribe of the Darreh-e-Shori tribe who live in the Cheshme-e-Rahman </span><span style="font-size: 10.5pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Plain</span><span style="font-size: 10.5pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; background: white; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> and spend their summers in this area. This research was conducted using a monographic method and the data collection tool was non-participatory observation and semi-structured interviews with local experts and informants. In the last few decades, the Iman-lu tribe has experienced significant changes in demographic and livelihood areas. After settling in nomadic settlements and receiving support from the Department of Tribal Affairs and the transfer of pastures and land for agriculture, this group has shown great interest in agriculture in addition to animal husbandry and has been able to perform successfully in this sector. Also, living in the summer has led to the growth of handicraft production, especially Gabba weaving among women, and has contributed to the livelihood of families. Communal and family exploitation systems are the dominant systems among the Iman-lu tribe. Social solidarity among the group is high, which has reduced inequality and social distance, so that the number of poor and needy households is small. The people of the Iman-lu tribe do not need livelihood and government support schemes; rather, they need the development of transformation and complementary industries to increase productivity in the agricultural, animal husbandry, and handicraft sectors. In addition, this region has suitable natural, artistic, and nomadic capacities for establishing nomadic tourism camps and handicrafts. Considering the existence of social, cultural, economic, and environmental patterns among the people and the region under study, it seems that the necessary conditions, context, and tools exist there for the development of tourism and transformation and complementary industries.</span>پژوهش حاضر، توصیفی راجع به عشایر تیرۀ ایمان لو از عشایر طایفۀ درّه شوری است که در دشت چشمه رحمان ساکن هستند و ییلاق خود را در این منطقه میگذرانند. این پژوهش به شیوۀ تکنگاری انجام شده و ابزار گردآوری داده ها در آن، مشاهدۀ غیرمشارکتی و مصاحبۀ نیمه ساختاریافته با کارشناسان و مطلعین محلی بوده است. در چند دهۀ اخیر، تیرۀ ایمانلو تغییرات قابل توجهی را در زمینههای جمعیتی و معیشتی تجربه کرده است. پس از اسکان در سکونتگاههای عشایری و حمایتهای ادارۀ امور عشایر و واگذاری مراتع و زمین جهت کشاورزی، این گروه علاوه بر دامداری، رغبت فراوانی به کشاورزی نشان داده و توانستهاند در این بخش نیز عملکرد موفقی داشته باشند. همچنین، سکونت در ییلاق، منجر به رشد ساخت و تولید صنایعدستی بهویژه گبهبافی در بین زنان و کمک به معیشت خانوادهها شده است. نظامهای بهرهبرداری اشتراکی و خانوادگی، نظامهای غالب در بین تیرۀ ایمان لو است. همبستگی اجتماعی در بین گروه بالا بوده و همین امر سبب کاهش نابرابری و فاصلۀ اجتماعی شده، به نحوی که تعداد خانوارهای فقیر و نیازمند اندک است. اهالی تیرۀ ایمان لو، نیازمند طرحهای حمایتی معیشتی و دولتی نیستند؛ بلکه نیازمند توسعۀ صنایع تبدیلی و تکمیلی جهت افزایش بهرهوری در بخشهای کشاورزی، دامداری و صنایعدستی هستند. به علاوه، این منطقه، ظرفیتهای طبیعی، هنری و عشایری مناسبی جهت ایجاد کمپهای گردشگری عشایری و صنایعدستی دارد. با توجه به وجود الگوهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و محیطی در اهالی و منطقۀ مورد بررسی، به نظر میرسد، شرایط، بستر و ابزار لازم به منظور توسعۀ گردشگری و صنایع تبدیلی و تکمیلی در آنجا وجود داشته باشد.https://www.jzepn.ir/article_219082_edb1820003b87983f2daf68e54ce68e4.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353220241221Evaluation of the Effect of Estrus Synchronization Using Progesterone and PMSG on Reproductive Performance of Nomadic Sheep in Fars Provinceبررسی تأثیر همزمانسازی فحلی با استفاده از پروژسترون و PMSG بر عملکرد تولیدمثلی گوسفندان عشایری استان فارس717622709510.22034/jzepn.2025.515640.1017FAعبدالحمیدکریمیدانشیار بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.0000-0003-4147-5734سیده حمیدهحسینیدکتری تغذیه دام، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.0009-0008-1089-6863علیرضاشمشیریکارشناس ارشد مرتع و رئیس اداره بهسازی امور تولید اداره کل امور عشایر استان فارس، شیراز، ایران.زینبامیری قنات ساماناستادیار بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.محمدجوادآگاهدانشیار بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.Journal Article20250409<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; background: white; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Estrus synchronization is an important technique in reproductive management of livestock. Considering the weak reproductive management in nomadic herds and in order to improve the existing conditions, the aim of this project was to investigate the effect of estrus synchronization using progesterone and PMSG on the reproductive performance of nomadic sheep in Fars Province during the breeding season. This article was conducted in nomadic herds with 400 Turkish breed ewes during the breeding season. As the results indicate, there were significant differences among treatments in fertility rate, lambing rate, and twinning rate. Estrus synchronization in nomadic herds can be used as an effective strategy to achieve lambing synchrony, increase red meat production efficiency, concentrate lambing within the shortest possible period (maximum one month), improve feeding management for breeding ewes and lambs, enable better care during late pregnancy, lambing, and postpartum, and control lambing time throughout the year to make optimal use of pastures and other available feed resources. It can also help prevent the overlap of mating and lambing periods with seasonal migration in nomadic systems. However, to optimize this method, further research is recommended on the effects of estrus synchronization combined with supplementary feeding on the yield and composition of colostrum and milk in nomadic sheep flocks. This method, in addition to improving lambing synchrony and increasing production efficiency, enables better management of nomadic flocks and reduces costs associated with estrus and lambing asynchrony.</span>همزمانسازی فحلی تکنیک مهمی در مدیریت تولیدمثلی دام میباشد. با توجه به ضعف مدیریت تولیدمثلی گلههای عشایر و به منظور بهبود شرایط موجود، هدف از انجام این پژوهش، بررسی تأثیر همزمانسازی فحلی با استفاده از پروژسترون و PMSG بر عملکرد تولیدمثلی گوسفندان عشایر استان فارس در فصل تولید مثلی بود. این پژوهش در گلههای عشایری با 400 رأس میش داشتی نژاد ترکی در فصل تولیدمثل انجام شد. سپس میشهای هر دو گروه فحلیابی شدند و با قوچهای نژاد ترکی قشقایی جفتگیری کردند. در پایان، آنالیز آماری دادهها با استفاده از آزمون ناپارامتری کلموگروفاسمیرنوف در سطح احتمال 5 درصد انجام شد. یافته ها نشان داد تفاوت معنیداری در درصد باروری، برهگیری و چندقلوزایی میان تیمارها وجود دارد. همزمانسازی فحلی گلههای عشایری میتواند بهعنوان یک راهکار مؤثر برای همزمانی زایش، افزایش راندمان تولید گوشت قرمز، متمرکز شدن زایش دام عشایر در کمترین بازۀ زمانی (حداکثر یک ماه)، مدیریت و بهبود در امور تغذیۀ گلۀ مولّد و بره، امکان مراقبت از دامها در اواخر آبستنی، زایش و پس از آن، کنترل زمان زایمان در طول سال برای استفاده مناسب از مراتع و سایر منابع غذایی در اختیار، امکان ممانعت از مصادف شدن زمانهای جفتگیری و زایش در زمان کوچ در سیستم عشایری مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، برای بهینهسازی این روش، پیشنهاد میشود تحقیقاتی در زمینۀ اثرات همزمان سازی فحلی و تغذیۀ کمکی بر میزان و ترکیبات آغوز و شیر میش در گلههای عشایری صورت گیرد. این روش، علاوه بر بهبود هماهنگی زایش و افزایش راندمان تولید، امکان مدیریت بهتر گلههای عشایری را فراهم کرده و هزینههای ناشی از ناهماهنگی فحلی و زایش را کاهش داده است.https://www.jzepn.ir/article_227095_e795e015a3c239b4c44c70315b7dcb4d.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353220241221Optimization and Locationing of Water Well Drilling Location based on Analytic Hierarchy Process (the Case of Selected Nomadic Areas of Esfarayen City)بهینه سازی و مکان یابی موقعیت حفر چاه آب بر پایۀ فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (مورد مطالعه: مناطق عشایری منتخب شهرستان اسفراین)779522210010.22034/jzepn.2025.495674.1009FAوحیدیزدانیدکترای مهندسی آب و مدیر عامل شرکت هیدروپی میراب شمس، بجنورد، ایران.رضاقربانیکارشناس ارشد عمران و معاون توسعه و امور زیربنایی اداره کل امور عشایر خراسان شمالی، بجنورد، ایران.سیّد علیحسینیدکترای اقتصاد و کارشناس بررسی های اقتصادی و اجتماعی اداره کل امور عشایر خراسان شمالی، بجنورد، ایران.Journal Article20241224<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; background: white; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Iran is one of the countries located in the arid belt of the Earth and is predicted to be one of the 66 countries experiencing water stress by the end of this century. For this reason, the use of freshwater resources for drinking, health, and industry has been prioritized. This study was conducted with the aim of finding the optimal location for drilling wells in order to provide drinking water to the nomads of the selected areas, increase livestock production, and create sustainable employment. Two nomadic regions of Hassanabad Javanzadeh (34 km from Esfarayen) and Qarjehbayer (154 km from Esfarayen) were selected as study areas. After field visits and meetings with the nomads and provincial administrators, a questionnaire based on the criteria for locating water wells was designed and the analytic hierarchy process was used to prioritize the criteria. The groundwater level in the study area varied between 20 and 90 meters and the electrical conductivity of the water varied between 840 and 7110 microsiemens/cm. In the Hasanabad Javanzadeh area, the water quality was satisfactory and its salinity was moderate in some places. The findings showed that the quantitative and qualitative characteristics of the aquifer, especially thickness and salinity, play a determining role and the distance from residential centers is the least important. In locating the wells. In order to determine the characteristics of the wells, considering the population forecast and the estimated water demand in the project horizon, the water demand of the Hasanabad Javanzadeh study area is (0.63) liters per second and the water demand of the Qarjeh-Bayer study area is (1) liters per second. Therefore, in order to provide water in the long term and also increase the efficiency of water withdrawal, the flow rates of the proposed wells for the Hasanabad Javanzadeh and Qarjeh-Bayer study areas were proposed as (2) and (3) liters per second, respectively, for pump selection.</span>ایران، یکی از کشورهایی است که در کمربند خشک زمین قرار دارد و پیشبینی میشود تا پایان قرن جاری جزء ۶۶ کشور دچار تنش آبی قرار گیرد. بههمین دلیل، استفاده از منابع آب شیرین برای شرب، بهداشت و صنعت در اولویت قرار گرفته است. این پژوهش با هدف مکانیابی بهینۀ حفر چاه، به منظور تأمین آب شرب عشایر مناطق منتخب، افزایش تولیدات دامی و ایجاد اشتغال پایدار انجام شده است. دو منطقۀ عشایری حسنآباد جوانزاده (۳۴ کیلومتری اسفراین) و قرجهبایر (۱۵۴ کیلومتری اسفراین) بهعنوان محدودههای مطالعاتی انتخاب شدند. پس از بازدیدهای میدانی و برگزاری جلسات با عشایر و مدیران استانی، پرسشنامهای مبتنی بر معیارهای مکان یابی موقعیت حفر چاه آب طراحی و از فرآیند تحلیل سلسلهمراتبی برای اولویت بندی معیارها استفاده شد. سطح آب زیرزمینی در محدودۀ مورد مطالعه، بین ۲۰ تا ۹۰ متر و هدایت الکتریکی آب بین ۸۴۰ تا ۷۱۱۰ میکروزیمنس بر سانتیمتر، متغیر بود. در منطقۀ حسنآباد جوان زاده، کیفیت آب رضایتبخش و شوری آن در برخی نقاط در حد متوسط بود. یافته ها نشان داد که ویژگیهای کمّی و کیفی آبخوان، بهویژه ضخامت و شوری، نقش تعیینکننده و و فاصله از مراکز مسکونی کمترین اهمیت را دارد. در مکانیابی چاهها دارند. جهت تعیین مشخصات چاه ها، با توجه به پیش بینی جمعیت و برآورد نیاز آبی در افق طرح، نیاز آبی محدوده مطالعاتی حسن آباد جوان زاده (0/63) لیتر بر ثانیه و نیاز آبی محدودۀ مطالعاتی قرجه بایر (1) لیتر بر ثانیه است. بنابراین جهت تامین آب در بلندمدت و همچنین افزایش راندمان برداشت آب، دبی چاه های پیشنهادی برای محدوده های مطالعاتی حسن آباد جوان زاده و قرجه بایر به ترتیب (2) و (3) لیتر بر ثانیه جهت انتخاب پمپ پیشنهاد گردید.https://www.jzepn.ir/article_222100_98372ef98ecd42c114ff0cc724cc0e1a.pdf