سازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353120241121Director-in-Charge Lectureسخن مدیرمسئول237429FAJournal Articlehttps://www.jzepn.ir/article_237429_5e55822c249add51bb36bf1e76745e94.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353120241121The Empowerment Status of Nomadic Communities in Iran's First through Seventh Development Plansجایگاه توانمندسازی جامعۀ عشایری در قانون برنامه های اول تا هفتم توسعه72421010410.22034/jzepn.2024.488410.1001FAمهنازرهبریدکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی و کارشناس برنامه ریزی دفتر مطالعات جامع عشایر، سازمان امور عشایر ایران، تهران، ایران.Journal Article20241112The investigation and evaluation of development plans is a common scientific method through which one can understand the aims, approaches, and underlying concepts of these plans. Considering the significant role of such plans in the growth and development processes of countries, particularly in promoting the sustainability and prosperity of nomadic communities, this study aims to investigate the regulations and laws governing these plans concerning the empowerment of Iran's nomadic community from the period of the Islamic Revolution to the present. The method employed in this paper is based on documentary approaches that examine government policies in development plans related to the empowerment of nomadic communities. This investigation utilizes two planning approaches: technology-based rational planning and a communicative and participatory approach. The results indicate a lack of coordination between policy and implementation, a predominance of up-down and non-participatory approaches in the development plans, and the inefficiency of empowerment methods as the primary findings of this paper. The study recommends a reevaluation of government policies outlined in the nomadic development plans. This should involve the selection of more suitable social and economic policies, the adoption of effective empowerment methods, and the enforcement of existing laws within these plans.ارزیابی برنامه های توسعه، یکی از روش های علمی شناخته شده برای درک و شناخت اندیشه، روش و رویکرد حاکم بر فرآیند برنامه ها است. نظر به اهمیت سیاست ها و قوانین برنامه های توسعه، هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل قوانین برنامه های توسعه، پس از انقلاب اسلامی مبتنی بر تسهیل کننده های توانمندسازی جامعۀ عشایری است که از این رهگذر، بستر لازم برای ارتقاء کیفیت زندگی و توسعۀ پایدار جامعۀ عشایری ایران فراهم خواهد شد. روش بررسی در پژوهش حاضر، اسنادی و کتابخانه ای است؛ به طوریکه در ارتباط با تسهیل کننده های توانمندسازی جامعۀ عشایری در برنامه های توسعۀ بعد از انقلاب به نقد و بررسی سیاست های دولت پرداخته شده است. همگام نبودن سطح راهبرد سیاست گذاری و سطح راهبرد عملیاتی و اجرایی، غالب بودن رویکرد بالا به پایین و غیرمشارکتی در برنامه های توسعه، نامولّد بودن روش های توانمندسازی و کالبدی محور بودن برنامه های توسعه از یافته های این پژوهش است. تغییر و اصلاح رویکرد حاکم بر فرآیند برنامه ریزی و مدیریت توسعۀ عشایری از طریق انتخاب سیاست های اجتماعی و اقتصادی مناسب دولت و به کارگیری روش های مناسب توانمندسازی مولّد جامعۀ محلی و توجه بیشتر به عملیاتی ساختن مواد قانونی در برنامه های توسعه از پیشنهادات این پژوهش است. در پژوهش حاضر، توانمندسازی جامعۀ عشایری در برنامه های توسعه از طریق دو رویکرد برنامه ریزی "عقلایی گرایی فن محور" و "ارتباطی و مشارکتی" مورد واکاوی قرار گرفت.https://www.jzepn.ir/article_210104_68b4c8a95a75969573ef0a1d81607cd0.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353120241121Nomadic Society, Challenges and Issuesجامعۀ عشایری، چالش ها و مسائل254521010110.22034/jzepn.2024.488431.1002FAمریمحسینیدکتری مهندسی منابع آب و مدیرکل دفتر مطالعات جامع عشایر، سازمان امور عشایر ایران. تهران، ایران.محبوبهبابایی محمّدیدکتری جامعه شناسی توسعۀ اجتماعی روستایی و کارشناس اسکان دفتر مطالعات جامع عشایر، سازمان امور عشایر ایران. تهران، ایران.0000-0002-0699-5139Journal Article20241112The lifestyle of nomads is a form of life and livelihood that revolves around raising livestock and adapting to the natural environment. This lifestyle has encountered internal and external challenges and issues throughout various periods. This article examines the challenges of nomadic life in the country using a mixed-methods research approach, which includes gathering data through focus groups and interviews. The analysis is conducted through coding and evaluation using MAXQDA-24 software. The findings revealed that the most significant challenges faced by the nomadic community include production and economic issues, Infrastructure and welfare issues, Social and educational issues, Institutional issues, Health and treatment issues, Security issues and Lastly, climate change. The findings also indicated that in Region One (East Azarbaijan, West Azarbaijan, Ardabil, and Zanjan) face institutional challenges. In Regions Two (Bushehr, Fars, Isfahan, Kohgiluyeh and Boyer Ahmad) and Six (Razavi Khorasan, South Khorasan, North Khorasan, and Golestan), encounter production and economic challenges. Region Three (Chaharmahal and Bakhtiari, Khuzestan, Lorestan, Ilam, Hamedan, and Kermanshah), is characterized by insecurity and a lack of safety. In Region Four (Sistan and Baluchistan, Kerman, South Kerman, and Hormozgan) face health and medical issues. Finally, in Region Seven (Mazandaran, Gilan, and Qazvin) are confronted with social and educational challenges, which have been identified as the most significant obstacles in the lives of nomads. The main finding of this research indicates that the challenges faced by nomadic communities vary significantly across different regions and provinces. Therefore, it is crucial to develop and allocate programs and resources with a regional planning approach, prioritizing efforts to address these specific challenges effectively.سبک زندگی عشایر، یکی از صور زندگی و شیوهای از معیشت است که بر مبنای پرورش دام و انطباق با طبیعت می باشد. این سبک زندگی، طی دورههای مختلف، با چالشها و مسائل درونی و بیرونی مواجهه بوده که شناخت و آمایش آنها به بهبود الگوی زیست و معیشت شان کمک خواهد نمود. در همین راستا، مقاله ی حاضر، با هدف شناسایی، طبقه بندی و منطقه بندی چالش های زندگی عشایر در کشور انجام شده است. روش پژوهش، به صورت آمیخته، روش گردآوری داده ها، از طریق گروههای متمرکز، مصاحبه و کدگذاری، و ارزیابی داده ها با نرمافزار مکس کیودی ای-24 بوده است. متناسب با منطقۀ ییلاقی و قشلاقی مشترک و تعلّق عرفی عشایر، داده های گردآوری شده از استانهای کل کشور، به هفت منطقه تقسیم شد. یافته ها نشان داد که چالش های جامعۀ عشایری در 448 مفهوم، 50 زیرمقوله و هفت شاخص اصلی کدگذاری شدند. در این بین، چالشهای مهم جامعۀ عشایری، به ترتیب بیشتر به کمتر، شامل مسائل تولیدی و اقتصادی، مسائل زیرساختی-رفاهی، مسائل اجتماعی و آموزشی، مسائل نهادی، مسائل بهداشتی و درمانی، مسائل امنیتی و مسائل تغییرات اقلیمی بودند. همچنین، یافته ها نشان داد که در منطقۀ یک (استان های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و زنجان)، چالش نهادی، در مناطق دو (بوشهر، فارس، اصفهان، کهگیلویه و بویراحمد) و شش (خراسان رضویی، خراسان جنوبی، خراسان شمالی و گلستان)، چالش تولیدی و اقتصادی، در منطقۀ سه (چهارمحال و بختیاری، خوزستان، لرستان، ایلام، همدان و کرمانشاه)، چالش ناامنی و کمبود امنیت، در منطقۀ چهار (سیستان و بلوچستان، کرمان و جنوب کرمان و هرمزگان) چالش مسائل بهداشتی و درمانی و در منطقۀ هفت (مازندران، گیلان و قزوین)، چالش مسائل اجتماعی و آموزشی به عنوان مهمترین چالش زندگی عشایر تعیین شدند. به عنوان نتیجه ی اصلی پژوهش، می توان بیان کرد که که چالش های جامعۀ عشایری در مناطق و استان های مختلف، متفاوت از یکدیگر بوده و ضروری است که برنامه ها و منابع، با رویکرد آمایشی به صورت منطقهای، اولویت دار و با هدف رفع چالشهای مشخص، تدوین و تامین گردند.https://www.jzepn.ir/article_210101_03dfec72c7d7be6f90fc9262735b1467.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353120241121Investigating the Local Community Development in the Nomadic Community of Chaharmahal-Bakhtiari Province, Considering the Role of Social and Cultural Elementsتحلیل توسعۀ اجتماعات محلی در جامعۀ عشایری استان چهارمحال و بختیاری با تاکید بر نقش مؤلفههای اجتماعی و فرهنگی476021193710.22034/jzepn.2024.495524.1007FAنویدغریب شاهیکارشناس ارشد مهندسی کشاورزی- توسعه روستایی و کارشناس اداره کل امور عشایر استان چهارمحال و بختیاری، شهرکرد، ایران.محمّدبادساردانشیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.0000-0002-0264-9116شادعلیتوحیدلواستادیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.0000-0001-9431-2336Journal Article20241223The nomadic community faces several challenges, including economic, cultural, and social constraints, which impact their social development. This research aimed to investigate the development of local communities within nomadic societies, with an emphasis on social and cultural components. The statistical population of this study comprised the nomads of the Province. Utilizing the Cochran formula, a statistical sample of 264 individuals was selected. To enhance accuracy, 300 heads of nomadic households were ultimately interviewed using a structured questionnaire. The collected data were analyzed using SPSS software. the results of the correlation test indicated a significant relationship between the individual, family, and economic characteristics of the respondents and various dimensions of local community development within the nomadic community. The results of the multiple linear regression analysis indicated that social and cultural factors accounted for 50.2 percent of the variations in local community development within the nomadic community of the province. Among the social factors, interactions, cohesion, and solidarity, social participation and social trust had a positive and significant impact on the development of the local community within the nomadic population. Cultural factors, including patriarchy as well as traditional beliefs and customs, have had a negative and significant impact on the development of the local nomadic. The results indicated that cultural dimensions, such as native/local affiliation and education, have a positive and significant impact on the development of the local community within the nomadic population of the province.جامعۀ عشایری با چالشهای متعددی از جمله محدودیتهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مواجه است که توسعۀ اجتماعی میتواند آنها را تحت تأثیر قرار دهد. پژوهش حاضر، با هدف بررسی توسعۀ اجتماعات محلی در جامعۀ عشایری با تأکید بر مؤلفههای اجتماعی و فرهنگی صورت پذیرفت. جامعۀ آماری این پژوهش، عشایر استان چهارمحال و بختیاری بودند که با استفاده از فرمول کوکران، تعداد 264 نفر به عنوان نمونه آماری و به منظور افزایش دقت، 300 نفر انتخاب گردیدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه بود. دادههای گردآوری شده با استفاده از نرم افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفتند. در بخش استنباطی و بر اساس نتایج آزمون همبستگی، میان ویژگیهای فردی، خانوادگی و اقتصادی پاسخگویان با برخی از ابعاد مختلف توسعۀ اجتماع محلی جامعۀ عشایری، همبستگی معنیداری وجود داشت. نتایج رگرسیون چندگانه خطی نشان داد، مؤلفههای اجتماعی و فرهنگی تبیین کننده 50.2 درصد از تغییرات توسعۀ اجتماع محلی جامعه عشایری، در استان چهار محال و بختیاری بودند. در بین عوامل اجتماعی تعاملات، انسجام و همبستگی؛ مشارکت اجتماعی و اعتماد اجتماعی دارای اثر مثبت و معنیداری بر توسعۀ اجتماع محلی جامعۀ عشایری در استان چهارمحال و بختیاری بودند. همچنین ابعاد فرهنگی مردسالاری، باورها و رسوم سنتی دارای اثر منفی و معنیداری بر توسعۀ اجتماع محلی جامعۀ عشایری در استان بودند، در حالیکه، ابعاد فرهنگی مانند تعلقات بومی/محلی و آموزش، دارای اثرات مثبت و معنیداری بر توسعۀ اجتماع محلی جامعۀ عشایری، میباشند. https://www.jzepn.ir/article_211937_eea5c057bac98fcdbc649afe66785022.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353120241121Investigating the Role of Medicinal Plants in Job Creation and Entrepreneurship within Nomadic Communitiesبررسی نقش گیاهان دارویی در اشتغال و کارآفرینی جوامع عشایری617020846710.22034/jzepn.2024.485523.1000FAمریممؤمنیدکتری گیاهان داروئی و معطّر و مسئول میز تخصصی گیاهان دارویی سازمان امور عشایر ایران، تهران، ایران.0000-0003-2197-3648سعیدطهماسبیاندانشجوی دکتری علوم و مهندسی مرتع، دانشگاه تربیت مدرس و رئیس گروه مرتع سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، تهران، ایران.حسنعلینقدی بادیدانشیار اکوفیزیولوژی گیاهان دارویی دانشگاه شاهد و رئیس مرکز گیاهان دارویی دانشگاه شاهد، تهران، ایران.0000-0001-7070-8467Journal Article20241026Nowadays, entrepreneurship is regarded as a distinctive strategy for enhancing the growth and development of human societies, ultimately leading to their prosperity. In fact, the development of entrepreneurship can enhance the economic and social status of societies. In nomadic regions, such development is achievable due to the diverse natural and economic opportunities available, one of which includes the cultivation and harvesting of medicinal plants. Nomadic regions in Iran are the origins and habitats of various medicinal plants, making these areas highly promising for their production. Producing these plants and realizing the subsequent value added could enhance the livelihoods and living standards of nomadic communities. In this context, this review paper examines the role of medicinal plants in generating nomadic employment and fostering related entrepreneurship. Discussions in this paper offer a comprehensive overview and deeper understanding of the aspects of nomadic entrepreneurship, particularly for nomadic researchers and official planners.امروزه، کارآفرینی به عنوان یک راهبرد در توسعه، شکوفایی و رشد جوامع انسانی به جایگزینی بی بدیل تبدیل شده است. توسعۀ کارآفرینی در هر جامعه، با ارتقاء کیفیت وضعیت اقتصادی و اجتماعی آن جامعه همراه خواهد بود. در مناطق عشایری، با توجه به ظرفیت ها و قابلیت های موجود، می توان برای رشد و توسعۀ کارآفرینی، فعالیت هایی انجام داد که یکی از آنها، کشت و جمع آوری گیاهان دارویی می باشد. مناطق عشایری، خاستگاه و رویشگاه گیاهان دارویی کشور هستند و امکان تولید بخش عمدهای از گیاهان دارویی در این مناطق وجود دارد. تولید و پرورش گیاهان دارویی توسط جامعۀ عشایری، منجر به ایجاد ارزش افزوده برای آنها خواهد شد و میتوان از این ظرفیت در جهت بهبود معیشت و وضعیت زندگی عشایر استفاده نمود. در همین راستا، در پژوهش حاضر که به صورت مروری انجام شده، به نقش و جایگاه گیاهان دارویی در اشتغالزایی و کارآفرینی جامعۀ عشایری پرداخته شده است. انجام این پژوهش می تواند توجه مسئولین و برنامه ریزان را به این حوزه در جهت کارآفرینی جامعۀ عشایری و بهبود معیشت و وضعیت اقتصادی آنها فراهم آورد.https://www.jzepn.ir/article_208467_c4e7978be92d4ee22f319826dbafc01b.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353120241121Feeding and Improving the Productivity of Nomadic Livestock: Effect of Multi-Mineral Slow-release Bolus Containing Selenium, Cobalt and Iodine on Reproductive Performance and Lamb Health in Lori Ewesتغذیه و ارتقای بهره وری در دام عشایر: تاثیر بُلوس آهسته رهش مولتیمینرال حاوی سلنیوم، کبالت و ید بر عملکرد تولیدمثلی و سلامت بره در میش های لُری718421167010.22034/jzepn.2024.490841.1004FAامیرفدایی فراستاد گروه آموزشی علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.0000-0003-2957-7623مهرشادرشنودکتری تغذیه دام و معاون دفتر ساماندهی و هماهنگی سازمان امور عشایر ایران، تهران، ایران.0000-0002-6727-3586کامیرشنودانشجوی دکتری شیمی دارویی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آباد، خرم آباد، ایران.محمدپوررضادانشجوی کارشناسی ارشد تغذیه دام، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.0000-0002-3006-7092Journal Article20241203This study investigates the effects of administering slow-release boluses containing essential trace elements—selenium, cobalt, and iodine—on the reproductive outcomes of Lori ewes from nomadic herds. The results indicated that the administration of one or two slow-release boluses significantly enhanced reproductive performance, with increased numbers of pregnant ewes, healthy lambs born, and live lambs until weaning (P < 0.05). However, the incidence of twinning was not significantly affected (P > 0.05). Notably, the treatment groups exhibited a significant reduction in the number of lambs with white muscle disease symptoms (P < 0.05). Biochemical analyses revealed that lambs born to ewes receiving one or two boluses had significantly higher serum selenium concentrations, increased glutathione peroxidase activity in whole blood, and elevated vitamin B12 levels compared to the control group (P < 0.05). This study provides compelling evidence that the use of slow-release boluses containing selenium, cobalt, and iodine can significantly improve reproductive outcomes and lamb health in Lori ewes, particularly in environments where nutritional deficiencies are prevalent. Future research should focus on long-term effects, optimal dosages, and timing of administration to further refine these supplementation strategies. Implementing nutritional interventions could significantly enhance productivity and sustainability in sheep farming, particularly within nomadic herding systems.به منظور انجام آزمایش 300 رأس میش نژاد لری غیرآبستن از گلههای عشایری با میانگین وزنی (5.44 ± 47.55) کیلوگرم انتخاب و در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تیمار و 100 تکرار برای هر تیمار استفاده شدند. نتایج نشان داد که تعداد میشهای آبستن، برههای متولدشدۀ سالم و تعداد برههای زنده تا سن دو ماهگی به طور معنیداری با خوراندن یک یا دو عدد بلوس آهستهرهش افزایش یافت (0.05>P)، امّا دوقلوزایی تحت تأثیر قرار نگرفت (0.05>P). خوراندن یک یا دو عدد بلوس آهستهرهش حاوی سلنیوم، ید و کبالت به طور معنیداری تعداد بره با علائم بیماری ماهیچه سفید را کاهش داد (0.05>P). غلظت سلنیوم سرم، فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسید از خون کامل و غلظت ویتامین 12<sub>B</sub> سرم خون برههای متولد شده از مادران دریافتکنندۀ یک یا دو عدد بلوس آهستهرهش حاوی سلنیوم، کبالت و ید نسبت به تیمار شاهد به طور معنیداری بالاتر بود (05/0>P)، فعالیت آنزیم کراتین فسفوکیناز سرم خون برههای متولد شده از مادران دریافتکنندۀ یک یا دو عدد بلوس آهستهرهش سلنیوم، ید و کبالت نسبت به برههای متولد شده از گروه شاهد به طور معنیداری پائینتر بود (0.05>P). به طورکلی نتایج نشان داد که خوراندن یک یا دو عدد بلوس آهستهرهش حاوی سلنیوم، ید و کبالت قبل از قوچاندازی در گلۀ عشایری مورد مطالعه بهطور چشمگیری سبب بهبود عملکرد تولیدمثلی و کاهش مرگومیر برهها و بیماری ماهیچهسفید شد. همچنین فراسنجههای خونی مرتبط با این عناصر در برههای متولدشده، بهطور معنیداری بهبود یافت.https://www.jzepn.ir/article_211670_49bed565add61421cc4548785bdfe477.pdfسازمان امور عشایر ایرانذخایر انقلاب (عشایر)1561-94353120241121Identification and Prioritization of Indicators for Enhancing the Resilience of Nomadic Community Infrastructure with a Passive Defense Approach, Emphasizing the Strengthening of National Food Security Capacityشناسایی و اولویتبندی شاخصهای ارتقاء سطح تابآوری زیرساختهای جامعۀ عشایری با رویکرد پدافند غیرعامل با نگاه بر تقویت ظرفیت امنیت غذایی کشور8510121188110.22034/jzepn.2024.494045.1005FAمهدیمدیریاستاد، مجتمع پدافند غیرعامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.0000-0003-2739-9421محمدمصطفوی زادهکارشناس ارشد، مجتمع پدافند غیرعامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.0009-0005-8917-0974Journal Article20241215The nomadic community, as one of the primary producers of livestock products and key providers of protein, plays a significant role in ensuring and enhancing the country's food security. Given this community's unique environmental and economic conditions, it is essential to strengthen the resilience of its critical infrastructure against both natural and human-made threats. This research aims to identify and prioritize indicators that enhance the resilience of infrastructure within nomadic communities through a passive defense approach, with a particular emphasis on national food security. In this research, the Analytical Hierarchy Process (AHP) method was utilized to gather and analyze the opinions of experts and specialists in relevant fields. This approach aimed to identify and prioritize the key indicators for enhancing resilience. The results of this study indicated that developing sustainable water supply infrastructure, establishing healthcare centers, providing resources and equipment for emergencies to ensure the continuity of essential activities, creating support funds, and empowering the nomadic community through education to address threats are among the fundamental priorities for enhancing the resilience of the nomadic community's infrastructure. The implementation and application of the identified indicators play a crucial role in enhancing infrastructure resilience within nomadic communities and strengthening the country's capacity for food security. The findings of this study can assist policymakers in identifying key indicators necessary for improving national food security and enhancing the sustainability of nomadic communities in addressing critical situations.جامعۀ عشایری بهعنوان یکی از اصلیترین تولیدکنندگان محصولات دامی و تأمینکنندگان پروتئین، نقش مهمی در تأمین و تقویت ظرفیت امنیت غذایی کشور ایفا میکند. با توجه به شرایط زیستمحیطی و اقتصادی خاص این جامعه، تقویت تابآوری زیرساختهای حیاتی آنها در برابر تهدیدات طبیعی و انسانساخت ضرورت دارد. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویتبندی شاخصهای ارتقاء تابآوری زیرساختهای جامعه عشایری با رویکرد پدافند غیرعامل و تمرکز بر امنیت غذایی کشور انجام شده است. در این پژوهش از روش تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) بهره گرفته شد و برای شناسایی و اولویتبندی شاخصهای کلیدی ارتقاء تابآوری، نظرات کارشناسان و خبرگان حوزههای مرتبط گردآوری و مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که توسعه زیرساختهای تأمین آب پایدار، ایجاد مراکز درمانی، فراهمسازی منابع و تجهیزات در مواقع اضطراری بهمنظور تداوم فعالیتهای ضروری، ایجاد صندوقهای حمایتی و توانمندسازی جامعۀ عشایری از طریق آموزش برای مقابله با تهدیدات از اولویتهای اساسی در افزایش تابآوری زیرساختهای جامعۀ عشایری به شمار میروند. پیادهسازی و بهکارگیری شاخصهای تبیینشده، نقش مهمی در ارتقاء سطح تابآوری زیرساختهای جامعۀ عشایری و تقویت ظرفیت امنیت غذایی کشور ایفا میکنند. نتایج این پژوهش میتواند به سیاستگذاران کمک کند تا با تمرکز بر شاخصهای کلیدی، شرایط لازم برای بهبود امنیت غذایی کشور و ارتقاء پایداری جامعۀ عشایری در مواجهه با شرایط بحرانی را فراهم سازند.https://www.jzepn.ir/article_211881_3e096b22f1a2a8594be1bf328e65829c.pdf